J臉ZYK SERWISU pl cz en fr
43-400 Cieszyn, Rynek 18, tel. 33 85 78 720, fax. 33 85 78 721, e-mail: biuro@olza.pl NAPISZ DO NAS

IMPREZA

Szko艂a polszczyzny. R臋kopis pami臋tnika literackiego Andrzeja Kotuli

Cieszyn 31.05.2019, godz. 18:00
  • Organizator Ksi膮偶nica Cieszy艅ska
  • Miejscowo艣膰 Cieszyn
  • Miejsce Ksi膮偶nica Cieszy艅ska, ul. Mennicza 46
  • Telefon 33 851-38-41
  • Strona www www.kc-cieszyn.pl
  • E-mail ksiaznica@kc-cieszyn.pl






Andrzej Kotula przyszed艂 na 艣wiat w Grodziszczu ko艂o Cierlicka na dzisiejszym Zaolziu w aspiruj膮cej rodzinie ch艂opskiej (ojciec by艂 przez pewien czas w贸jtem rodzinnej wsi). Uko艅czy艂 gimnazjum ewangelickie w Cieszynie, liceum w Bratys艂awie oraz studia prawnicze w Wiedniu, gdzie utrzymywa艂 si臋 g艂贸wnie sam dzi臋ki dawaniu korepetycji. Tam te偶 pozna艂 Paw艂a Stalmacha, z kt贸rym w p贸藕niejszych latach 艣ci艣le wsp贸艂pracowa艂 na niwie budzenia polsko艣ci w艣r贸d mieszka艅c贸w swojej ma艂ej ojczyzny. W dzia艂alno艣膰 polskiego obozu narodowego zaanga偶owany by艂 praktycznie od samego pocz膮tku. M.in. wraz ze wspomnianym Stalmachem wzi膮艂 udzia艂 w zje藕dzie s艂owia艅skim w Pradze w 1848 roku, gdzie Cieszyniacy zaprotestowali przeciw w艂膮czeniu ich do sekcji czesko-s艂owackiej. Napisa艂 w贸wczas memoria艂 鈥濪laczego 艢l膮sk, ile jest s艂owia艅ski, 艂膮czy膰 si臋 chce do Polski鈥, w kt贸rym uzasadnia艂 polsko艣膰 tego regionu. W tym samym roku znalaz艂 si臋 w gronie za艂o偶ycieli Czytelni Polskiej. W latach 1848-1891 wsp贸艂pracowa艂 wpierw z 鈥濼ygodnikiem Cieszy艅skim鈥, a nast臋pnie z 鈥濭wiazdk膮 Cieszy艅sk膮鈥, og艂aszaj膮c m.in. popularne artyku艂y na tematy prawnicze oraz utwory literackie, a tak偶e anga偶uj膮c si臋 w kampani臋 na rzecz wprowadzenia j臋zyka polskiego do szk贸艂 i urz臋d贸w. Po wydarzeniach Wiosny Lud贸w nie m贸g艂 dosta膰 pracy nauczyciela w Cieszynie. Przez kr贸tki czas by艂 auskultantem s膮dowym, po czym uda艂 si臋 w 1853 roku na S艂owacj臋 jako urz臋dnik ksi膮g gruntowych. Stamt膮d przeni贸s艂 si臋 w 1857 roku do Frysztatu, gdzie rozpocz膮艂 prac臋 jako notariusz. Bra艂 udzia艂 w utworzeniu w 1861 roku Czytelni Ludowej w Cieszynie. Od roku 1867 by艂 notariuszem w Cieszynie. Anga偶owa艂 si臋 w lokalne 偶ycie spo艂eczne. Uczestniczy艂 w prawie wszystkich przedsi臋wzi臋ciach zmierzaj膮cych do zak艂adania polskich instytucji w regionie. Dzia艂a艂 r贸wnie偶 na rzecz miejscowego zboru ewangelickiego. Interesowa艂 si臋 biologi膮 鈥 przez ca艂e 偶ycie zbiera艂 ro艣liny, grzyby, chrz膮szcze i motyle, kt贸re sam opracowywa艂 i konserwowa艂. Pomimo ogromnego wk艂adu w dzia艂alno艣膰 polskiego ruchu narodowego w regionie przez ca艂e 偶ycie pozostawa艂 w cieniu bardziej znanych koleg贸w. Cieszy艅ski historyk Edward Bu艂awa napisa艂 o nim, 偶e 艣wiadomie odsun膮艂 si臋 na dalszy plan, jednak swoim udzia艂em w codziennych zmaganiach wyrasta艂 ponad og贸艂. Zmar艂 w Cieszynie.
 
R臋kopis, kt贸ry zacz膮艂 Kotula spisywa膰 w Wiedniu w 1848 roku, stanowi rodzaj wierszowanego pami臋tnika rejestruj膮cego wszystkie wa偶niejsze wydarzenia w polskim 偶yciu towarzyskim Cieszyna drugiej po艂owy XIX wieku. Podtytu艂 zapi艣nika, 鈥濪ziennik po艣wi臋cony 膰wiczeniu si臋 w j臋zyku macierzystym鈥, 艣wiadczy o powodach, dla kt贸rych Kotula podj膮艂 si臋 spisywania notatek. Odczuwana przez niego potrzeba poprawienia swojej polszczyzny wynika艂a zapewne z faktu, 偶e kszta艂ci艂 si臋 tylko w szko艂ach niemieckich. Pocz膮tkowo 鈥濻zko艂a polszczyzny鈥 zamierzona by艂a jako typowy pami臋tnik, finalnie sta艂a si臋 przede wszystkim zbiorem utwor贸w poetyckich. Wiele z nich ma charakter osobisty, cho膰 autor notowa艂 te偶 w kajecie teksty og艂oszone drukiem na 艂amach cieszy艅skich polskich czasopism. Jednym z bodaj bardziej znanych jest wiersz 鈥濸owitanie tatunia鈥, napisany dla c贸rek Paw艂a Stalmacha 鈥 Olgi, Pauliny i Kazimiery 鈥 w czasie, gdy ojciec zosta艂 uwi臋ziony w zwi膮zku z problemami 鈥濭wiazdki Cieszy艅skiej鈥 z cenzur膮 w roku 1869. U艂o偶on膮 przez Kotul臋 pie艣艅 (do kt贸rej napisa艂 on tak偶e muzyk臋) dziewczynki recytowa艂y, wr臋czaj膮c kwiaty 艣wie偶o zwolnionemu po miesi臋cznym pobycie w areszcie Stalmachowi. Takie gesty, jak wiersz dla pogr膮偶onej w zmartwieniach rodziny bliskiego wsp贸艂pracownika 艣wiadcz膮 o kulturze i usposobieniu autora 鈥濻zko艂y polszczyzny鈥. Jak zauwa偶y艂 historyk Ludwik Bro偶ek 鈥 wsp贸ln膮 cech膮 wielu utwor贸w Kotuli jest g艂臋boka my艣l patriotyczna i humanistyczna, co wraz z pogodnym spojrzeniem na 艣wiat ka偶e nam widzie膰 w poetyzuj膮cym prawniku cz艂owieka niezwykle prostego, mi艂ego i dobrego. Literackie notatki Andrzeja Kotuli, cho膰 s艂abo spopularyzowane, pod wzgl臋dem warto艣ci mog膮 by膰 stawiane w jednym rz臋dzie z pami臋tnikami Stalmacha, Cincia艂y czy Jana Kubisza.

Wojciech 艢wi臋s
POWR脫T
Aby u艂atwi膰 korzystanie z naszej strony internetowej, u偶ywamy plik贸w cookies, kt贸re zapisywane s膮 na Twoim komputerze. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia swojej przegl膮darki. Wi臋cej informacji na temat plik贸w cookies znajdziesz w Polityce Cookies
ui icons publication PUBLIKACJE ui icons video WIDEO ui icons report RAPORTY

Szanowna U偶ytkowniczko, Szanowny U偶ytkowniku,

Zanim klikniesz 鈥濸rzejd藕 do serwisu鈥 lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoj膮 dobrowoln膮 zgod臋 na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Klikaj膮c 鈥濸rzejd藕 do serwisu鈥 lub zamykaj膮c okno, zgadzasz si臋 na poni偶sze. Mo偶esz te偶 odm贸wi膰 zgody.

Polityka prywatno艣ci

  1. Dane osobowe przekazywane w formularzach dost臋pnych na naszej stronie internetowej przetwarzane s膮:
    • zgodnie z przepisami dotycz膮cymi ochrony danych osobowych,
    • zgodnie z wdro偶on膮 Polityk膮 bezpiecze艅stwa w zakresie przetwarzania danych osobowych.
  2. Administratorem Pa艅stwa danych osobowych jest Stowarzyszenie Rozwoju i Wsp贸艂pracy Regionalnej 鈥濷lza鈥 z siedzib膮 przy ul. Rynek 18, 43-400 Cieszyn, tel. 338578720, adres email: biuro@olza.pl
  3. Z Inspektorem Ochrony danych osobowych mo偶na skontaktowa膰 si臋 pod numerem telefonu 338578720 wew. 23, drog膮 pocztow膮: ul. Rynek 18, 43-400 Cieszyn.
  4. Stowarzyszenie ma prawo przetwarza膰 Pa艅stwa dane osobowe zamieszczane w formularzach wy艂膮cznie w celach, do kt贸rych formularze te zosta艂y udost臋pnione, tj.: rejestrowania u偶ytkownik贸w i kontaktowania si臋 w celach zgodnych z tre艣ci膮 przes艂anej do nas wiadomo艣ci, a tak偶e na potrzeby dochodzenia ewentualnych roszcze艅 przed s膮dem oraz w celach archiwalnych i statystycznych.
  5. Stowarzyszenie ma prawo udost臋pnia膰 dane osobowe podmiotom upowa偶nionym na podstawie w艂a艣ciwych przepis贸w prawa, a tak偶e dostawcom us艂ug bazodanowych na podstawie stosownych um贸w.
  6. Pa艅stwa dane osobowe b臋d膮 przetwarzane przez Stowarzyszenie przez okres niezb臋dny do zrealizowania celu, w jakim zosta艂y zebrane, z tym 偶e Stowarzyszenie zastrzega sobie prawo do przetwarzania Pa艅stwa danych r贸wnie偶 przez okres wymagany do dochodzenia ewentualnych roszcze艅 przed s膮dem, a tak偶e prowadzenia spraw archiwalnych i statystycznych.
  7. Ka偶da osoba, kt贸rej dane dotycz膮 ma prawo do bezp艂atnego:
    • dost臋pu do danych,
    • sprostowania nieprawid艂owych i uzupe艂nienia niekompletnych danych,
    • 偶膮dania usuni臋cia danych,
    • 偶膮dania ograniczenia przetwarzania,
    • wniesienia skargi do organu nadzorczego,
    • usuni臋cia danych osobowych, co mo偶e nast膮pi膰 na skutek cofni臋cia zgody, w dowolnym momencie, bez wp艂ywu na zgodno艣膰 z prawem przetwarzania, kt贸rego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem.
  8. Podanie przez Pa艅stwa danych osobowych jest dobrowolne, jednak konsekwencj膮 ich niepodania b臋dzie brak mo偶liwo艣ci zrealizowania cel贸w, o kt贸rych mowa w punkcie 4 polityki prywatno艣ci.