J─śZYK SERWISU pl cz en fr
43-400 Cieszyn, Rynek 18, tel. 33 85 78 720, fax. 33 85 78 721, e-mail: biuro@olza.pl NAPISZ DO NAS

IMPREZA

Akademia Niepodleg┼éo┼Ťci
Powstanie wielkopolskie

Cieszyn 13.05.2019, godz. 16:30
  • Organizator Ksi─ů┼╝nica Cieszy┼äska
  • Miejscowo┼Ť─ç Cieszyn
  • Miejsce Ksi─ů┼╝nica Cieszy┼äska, ul. Mennicza 46
  • Telefon 33 851-38-41
  • Strona www www.kc-cieszyn.pl
  • E-mail ksiaznica@kc-cieszyn.pl




W poniedzia┼éek 13 maja 2019 r. o godz. 16.30 w Ksi─ů┼╝nicy Cieszy┼äskiej
odb─Ödzie si─Ö trzecia ju┼╝ w tym roku sesja wyk┼éadowa
organizowanej przez Instytut Pami─Öci Narodowej Akademii Niepodleg┼éo┼Ťci.

Tym razem studenci Akademii wys┼éucha─ç b─Öd─ů mogli wyk┼éad├│w dr. hab. Lecha Krzy┼╝anowskiego (Uniwersytet ┼Ül─ůski w Katowicach) pt.: Patroni wielkopolskiego marszu ku Polsce ÔÇô J├│zef Dowbor-Mu┼Ťnicki, Stanis┼éaw Taczak, Julian Stachiewicz oraz Piotra Orzechowskiego (IPN w Poznaniu) pt. Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Zgodnie z zasadami przyj─Ötymi na pierwszym tegorocznym spotkaniu z cyklu Akademia Niepodleg┼éo┼Ťci, jego uczestnicy otrzyma─ç b─Öd─ů mogli potwierdzenie udzia┼éu w indeksach akademickich. Ci za┼Ť spo┼Ťr├│d go┼Ťci, kt├│rzy nie mieli mo┼╝liwo┼Ťci wzi─Öcia udzia┼éu w spotkaniu styczniowym, b─Öd─ů si─Ö mogli zaopatrzy─ç zar├│wno w same indeksy, jak i inne zwi─ůzane z Akademi─ů gad┼╝ety.

 
Dr hab. Lech Krzy┼╝anowski, prof. U┼Ü (ur. 1964 r. w Bielsku-Bia┼éej), ÔÇô historyk, prawnik, pracownik naukowy w Zak┼éadzie Historii Najnowszej 1918 ÔÇô 1945, Instytutu Historii Uniwersytetu ┼Ül─ůskiego. W latach 2005-2012 wicedyrektor Instytutu Historii. Jego zainteresowania badawcze koncentruj─ů si─Ö na dziejach prawa i wymiaru sprawiedliwo┼Ťci oraz na historii inteligencji polskiej w okresie mi─Ödzywojennym. Autor ponad 100 publikacji naukowych wydanych w kraju i za granic─ů, w tym m.in. ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é katolicki wobec mniejszo┼Ťci niemieckiej na G├│rnym ┼Ül─ůsku w latach 1922-1930ÔÇŁ, Katowice 2000; ÔÇ×S─Ödziowie w II Rzeczpospolitej. Okr─Ögi apelacyjne: krakowski i katowickiÔÇŁ, Katowice 2011.

Patroni wielkopolskiego marszu ku Polsce ÔÇô J├│zef Dowbor-Mu┼Ťnicki, Stanis┼éaw Taczak, Julian Stachiewicz
Wymienieni w tytule wojskowi nale┼╝eli do kr─Ög├│w dow├│dczych powstania wielkopolskiego i to ich dzia┼éalno┼Ť─ç w decyduj─ůcym stopniu przyczyni┼éa si─Ö do w┼é─ůczenia Wielkopolski w obr─Öb odradzaj─ůcego si─Ö pa┼ästwa polskiego. Decyzja o tym by przynale┼╝no┼Ť─ç pa┼ästwow─ů tego regionu uzale┼╝ni─ç od wyniku powstania zbrojnego nie nale┼╝a┼éa do ┼éatwych. Pocz─ůtkowo w┼Ťr├│d polskich elit politycznych dominowa┼éa opinia, zgodnie z kt├│r─ů nale┼╝a┼éo oczekiwa─ç na werdykt dyplomatyczny. Daj─ůce jednak zna─ç o sobie rozbie┼╝no┼Ťci mi─Ödzy Wielk─ů Brytani─ů i Francj─ů oraz niech─Ö─ç tych pierwszych do os┼éabiania Niemiec, postawi┼éy pod znakiem zapytania perspektyw─Ö przy┼é─ůczenia Wielkopolski do II Rzeczypospolitej. W takiej sytuacji rozwi─ůzaniem pewniejszym, z punktu widzenia sprawy polskiej, okaza┼éo si─Ö doprowadzenie do wybuchu powstania w Wielkopolsce, zbrojne zaj─Öcie spornego terytorium i postawienie mocarstw zachodnich przed faktem dokonanym. Ku takiemu scenariuszowi, pod koniec 1918 r. zacz─Ö┼éa sk┼éania─ç si─Ö m.in., broni─ůca w Wielkopolsce polskich interes├│w Naczelna Rada Ludowa. Ju┼╝ od pa┼║dziernika 1918 r. zacz─Öto tworzy─ç w Wielkopolsce pierwsze oddzia┼éy zbrojne w postaci tzw. Stra┼╝y Ludowych. W konspiracji dzia┼éa┼éa tu tak┼╝e Polska Organizacja Wojskowa zaboru pruskiego. Z ich inicjatywy, 27 grudnia 1918 r. dosz┼éo do wybuchu polsko-niemieckich walk, kt├│re prawdopodobnie rozpocz─Ö┼éyby si─Ö nawet bez impulsu politycznego zwa┼╝ywszy na ogromnie napi─Öt─ů sytuacj─Ö narodowo┼Ťciow─ů w Poznaniu i w ca┼éej Wielkopolsce. Pocz─ůtkowo na dow├│dc─Ö wojsk powsta┼äczych Naczelna Rada Ludowa wybra┼éa kpt. Stanis┼éawa Taczaka, z pochodzenia Wielkopolanina, s┼éu┼╝─ůcego w├│wczas w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego. Jego zas┼éug─ů by┼éo m.in. skompletowanie sztabu powsta┼äczego, na czele kt├│rego, od stycznia 1919 r., sta┼é pp┼ék Julian Stachiewicz. Zas┼éug─ů obu oficer├│w sta┼éo si─Ö przekszta┼écenie lu┼║nych oddzia┼é├│w powsta┼äczych w zwart─ů i zdyscyplinowan─ů armi─Ö. Nie ukrywa┼é jednak S. Taczak, i┼╝ uwa┼╝a si─Ö za dow├│dc─Ö tymczasowego, pe┼éni─ůcego sw─ů funkcj─Ö jedynie do chwili gdy NRL wybierze dyktatora w randze genera┼éa. Takim okaza┼é si─Ö Stanis┼éaw Dowbor-Mu┼Ťnicki, kt├│ry 9 stycznia 1919 r. przej─ů┼é zwierzchnictwo nad powstaniem. P├│┼étora miesi─ůca p├│┼║niej zako┼äczy┼éo si─Ö ono pe┼énym sukcesem, zar├│wno militarnym, jak i politycznym. Zwyci─Östwo sta┼éo si─Ö mo┼╝liwe dzi─Öki po┼Ťwi─Öceniu rzesz powsta┼äc├│w, indywidualnie jednak za ÔÇ×ojc├│wÔÇŁ tego triumfu uzna─ç nale┼╝y trzech oficer├│w wymienionych w tytule.
 
 
Piotr Orzechowski (ur. 1972 w Poznaniu), historyk, pracownik Oddzia┼éowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Poznaniu, rysownik map historcznych. Wsp├│┼éautor publikacji ┼║r├│d┼éowych: Wybory do sejmu z 19 stycznia 1947 roku w wojew├│dztwie pozna┼äskim. Wyb├│r ┼║r├│de┼é (2010); ÔÇ×Solidarno┼Ť─çÔÇŁ Region Konin. Wyb├│r dokument├│w (2012); Referendum z 30 czerwca 1946 roku w wojew├│dztwie pozna┼äskim w dokumentach UB. Wyb├│r ┼║r├│de┼é (2015).

Powstanie Wielkopolskie 1918-1919
Pomy┼Ťlny dla sprawy polskiej przebieg wojny ┼Ťwiatowej umo┼╝liwi┼é zrzucenie w┼éadzy zaborc├│w na obszarze dawnego Kr├│lestwa Kongresowego oraz Galicji. W miejsce likwidowanej w┼éadzy tworzono w┼éadz─Ö polsk─ů. Cieszy─ç si─Ö ni─ů mogli mieszka┼äcy cz─Ö┼Ťci by┼éego zaboru rosyjskiego i cz─Ö┼Ťci austriackiego (austro-w─Ögierskiego). Tej rado┼Ťci nie mogli podziela─ç jednak mieszka┼äcy zaboru niemieckiego (dawnego pruskiego). Okoliczno┼Ťci polityczne nie pozwala┼éy na podejmowanie szybkich dzia┼éa┼ä maj─ůcych na celu zmian─Ö zachodnich granic Polski. W tych warunkach spo┼éecze┼ästwo zaanga┼╝owa┼éo si─Ö w rozbudow─Ö struktur konspiracyjnych. Rozbudowaniu, zw┼éaszcza uzbrojeniu tych┼╝e, sprzyja┼é wybuch rewolucji w Niemczech. Podejmowano r├│wnie┼╝ zabiegi typowo polityczne (wybory do Sejmu Krajowego). Emocje zwi─ůzane z wizyt─ů Ignacego Paderewskiego w Poznaniu spowodowa┼éy manifestacje zar├│wno ludno┼Ťci niemieckiej jak i polskiej. Te przerodzi┼éy si─Ö w starcia zbrojne, kt├│re jeszcze tego samego dnia przenios┼éy si─Ö na okoliczne powiaty. W ci─ůgu kilku dni Polacy przej─Öli w┼éadz─Ö w wielu rejonach i podj─Öli pr├│by zbrojnego opanowania dalszych o┼Ťrodk├│w (m.in. Wolsztyn, Zb─ůszy┼ä). Braki kadrowe w┼Ťr├│d kadry dow├│dczej spowodowa┼éy oddelegowanie przez Polsk─Ö do walcz─ůcej Wielkopolski wielu oficer├│w wraz z dow├│dc─ů powstania gen. J├│zefem Dowbor-Mu┼Ťnickim (zast─ůpi┼é mjr. Stanis┼éawa Taczaka). Nowy w├│dz przyst─ůpi┼é do zorganizowania oddzia┼é├│w w regularn─ů Armi─Ö Wielkopolsk─ů. Do zd┼éawienia ruchu powsta┼äczego przygotowywali si─Ö Niemcy, gromadz─ůc znaczne si┼éy militarne (200 tys. ┼╝o┼énierzy). Walki stawa┼éy si─Ö coraz bardziej krwawe i anga┼╝owa┼éy coraz wi─Öksze zgrupowania (Krotoszyn, Szubin). Wielkopolanie utrzymali oswobodzone obszary a kres wyniszczaj─ůcej wojnie przyni├│s┼é rozejm w Trewirze (luty 1919). Zmagania armii powsta┼äczej zosta┼éy potraktowane przez pa┼ästwa ententy tak samo jak uczestnik├│w zwyci─Öskiej koalicji, a jej zdobycze militarne uwzgl─Ödniono w Traktacie Wersalskim. Sutkiem rozstrzygni─Ö─ç militarno-politycznych by┼éy zmiany zachodnich granic Polski i w┼é─ůczenie do niej wi─Ökszo┼Ťci Wielkopolski oraz Pomorza Gda┼äskiego. O przynale┼╝no┼Ťci G├│rnego ┼Ül─ůska oraz Mazur mia┼éy zadecydowa─ç plebiscyty.
POWRÓT
Aby u┼éatwi─ç korzystanie z naszej strony internetowej, u┼╝ywamy plik├│w cookies, kt├│re zapisywane s─ů na Twoim komputerze. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia swojej przegl─ůdarki. Wi─Öcej informacji na temat plik├│w cookies znajdziesz w Polityce Cookies
ui icons publication PUBLIKACJE ui icons video WIDEO ui icons report RAPORTY

Szanowna U┼╝ytkowniczko, Szanowny U┼╝ytkowniku,

Zanim klikniesz ÔÇ×Przejd┼║ do serwisuÔÇŁ lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoj─ů dobrowoln─ů zgod─Ö na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Klikaj─ůc ÔÇ×Przejd┼║ do serwisuÔÇŁ lub zamykaj─ůc okno, zgadzasz si─Ö na poni┼╝sze. Mo┼╝esz te┼╝ odm├│wi─ç zgody.

Polityka prywatno┼Ťci

  1. Dane osobowe przekazywane w formularzach dost─Öpnych na naszej stronie internetowej przetwarzane s─ů:
    • zgodnie z przepisami dotycz─ůcymi ochrony danych osobowych,
    • zgodnie z wdro┼╝on─ů Polityk─ů bezpiecze┼ästwa w zakresie przetwarzania danych osobowych.
  2. Administratorem Pa┼ästwa danych osobowych jest Stowarzyszenie Rozwoju i Wsp├│┼épracy Regionalnej ÔÇ×OlzaÔÇŁ z siedzib─ů przy ul. Rynek 18, 43-400 Cieszyn, tel. 338578720, adres email: biuro@olza.pl
  3. Z Inspektorem Ochrony danych osobowych mo┼╝na skontaktowa─ç si─Ö pod numerem telefonu 338578720 wew. 23, drog─ů pocztow─ů: ul. Rynek 18, 43-400 Cieszyn.
  4. Stowarzyszenie ma prawo przetwarza─ç Pa┼ästwa dane osobowe zamieszczane w formularzach wy┼é─ůcznie w celach, do kt├│rych formularze te zosta┼éy udost─Öpnione, tj.: rejestrowania u┼╝ytkownik├│w i kontaktowania si─Ö w celach zgodnych z tre┼Ťci─ů przes┼éanej do nas wiadomo┼Ťci, a tak┼╝e na potrzeby dochodzenia ewentualnych roszcze┼ä przed s─ůdem oraz w celach archiwalnych i statystycznych.
  5. Stowarzyszenie ma prawo udost─Öpnia─ç dane osobowe podmiotom upowa┼╝nionym na podstawie w┼éa┼Ťciwych przepis├│w prawa, a tak┼╝e dostawcom us┼éug bazodanowych na podstawie stosownych um├│w.
  6. Pa┼ästwa dane osobowe b─Öd─ů przetwarzane przez Stowarzyszenie przez okres niezb─Ödny do zrealizowania celu, w jakim zosta┼éy zebrane, z tym ┼╝e Stowarzyszenie zastrzega sobie prawo do przetwarzania Pa┼ästwa danych r├│wnie┼╝ przez okres wymagany do dochodzenia ewentualnych roszcze┼ä przed s─ůdem, a tak┼╝e prowadzenia spraw archiwalnych i statystycznych.
  7. Ka┼╝da osoba, kt├│rej dane dotycz─ů ma prawo do bezp┼éatnego:
    • dost─Öpu do danych,
    • sprostowania nieprawid┼éowych i uzupe┼énienia niekompletnych danych,
    • ┼╝─ůdania usuni─Öcia danych,
    • ┼╝─ůdania ograniczenia przetwarzania,
    • wniesienia skargi do organu nadzorczego,
    • usuni─Öcia danych osobowych, co mo┼╝e nast─ůpi─ç na skutek cofni─Öcia zgody, w dowolnym momencie, bez wp┼éywu na zgodno┼Ť─ç z prawem przetwarzania, kt├│rego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem.
  8. Podanie przez Pa┼ästwa danych osobowych jest dobrowolne, jednak konsekwencj─ů ich niepodania b─Ödzie brak mo┼╝liwo┼Ťci zrealizowania cel├│w, o kt├│rych mowa w punkcie 4 polityki prywatno┼Ťci.