JĘZYK SERWISU pl cz en fr
43-400 Cieszyn, Rynek 18, tel. 33 85 78 720, fax. 33 85 78 721, e-mail: biuro@olza.pl NAPISZ DO NAS

IMPREZA

rozMYwani# - Literatura polska na Zaolziu 1920-2020

Cieszyn 28.07 - 21.11.2020
  • Organizator Książnica Cieszyńska
  • Miejscowość Cieszyn
  • Miejsce Książnica Cieszyńska, ul. Mennicza 46
  • Telefon 33 851-38-41
  • Strona www www.kc-cieszyn.pl
  • E-mail ksiaznica@kc-cieszyn.pl
 




 
Na 28 lipca 2020 r. przypada ważna data w kalendarzu regionalnych rocznic – równe sto lat wcześniej, nieuwzględniającą prawa do samostanowienia narodów decyzją Rady Ambasadorów, Śląsk Cieszyński został podzielony między Polskę a Czechosłowację. Tego dnia, symbolicznie, Książnica Cieszyńska otwiera swoją nową wystawę – rozMYwani#. Literatura polska na Zaolziu 1920–2020.
 
Tytuł wystawy nawiązuje do słów jednego z najważniejszych zaolziańskich poetów (a przy tym literaturoznawcy) Władysława Sikory (1933–2015), który w wygłoszonym w 2000 r. na sesji naukowej „Polacy na Zaolziu 1920–2000” referacie stwierdził, że po 1989 r. życie literackie na Zaolziu się rozmywa. Miał wówczas na myśli, że w przeszłości literatura stanowiła czynnik spajający miejscową polską społeczność, tymczasem po Aksamitnej Rewolucji regionalni pisarze (zresztą coraz mniej liczni) poszli głównie w stronę integracji ze środowiskami czeskimi (rzadziej – polskimi spoza Śląska Cieszyńskiego). W kontekście wystawy termin „rozmywanie” może mieć też jednak inne konotacje. Tym bardziej że dzieje literatury przedstawione są tu na tle szerszej historii regionu i losów zamieszkującej go ludności polskiej.
 
W latach 1920–2020 postępowało systematyczne wtapianie się Polaków w większościową społeczność czeską, czego najbardziej namacalnym wyrazem są wyniki kolejnych spisów ludności, według których liczba polskiej ludności tego obszaru zmniejszyła się z ok. 123 tys. do ok. 27 tys. (według ostatniego spisu z 2011 r.). Podobnie stopniowo „rozmywa się” polska tożsamość narodowa, która – generalizując – na przestrzeni lat przeszła drogę od klarownego patriotyzmu i jasnego deklarowania przywiązania do polskich barw narodowych (silnie widocznych w twórczości zaolziańskich pisarzy dwudziestolecia międzywojennego), przez rosnącą nieufność implikowaną m.in. przez sytuację polityczną oraz propagandę komunistyczną, aż do poczucia obcości wobec mieszkańców Polski przy wiązaniu własnej polskości co najwyżej z regionalnym folklorem.
 
W tytule wyróżniono typograficznie zaimek osobowy „my”, litera „e” z kolei zamieniona została na znak hash (#). Ma to symbolizować drogę, jaką przebyła zaolziańska literatura na przestrzeni stu lat – od jednego z najważniejszych nośników polskich wartości narodowych i spoiwa doskonale zorganizowanej, zwłaszcza w dwudziestoleciu międzywojennym, polskiej ludności Zaolzia (MY), aż do nowoczesności i wspomnianych zjawisk jej towarzyszących (#). Gdyby nie brać pod uwagę hasha, powstaje gwarowe „rozmywani”, a to właśnie w gwarze powstała znaczna (i najpopularniejsza) część zaolziańskiego dorobku piśmienniczego.
 
Sama wystawa prezentuje syntetycznie historię polskiej literatury na Zaolziu i kanon zaolziańskiego piśmiennictwa, a to wszystko – jak powiedziano – na tle szerszej historii regionu i jego mieszkańców. Wchodzenie w szczegóły byłoby niemożliwe ze względu na ogromne bogactwo ruchu wydawniczego i życia literackiego na Zaolziu, zwłaszcza przed 1989 r. Ekspozycja podzielona jest na trzy zasadnicze części – okres do 1945 r., lata 1945–1981 oraz okres po 1981 r.
 
 

 
Do korzystania wizyt w galerii oraz uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Książnicę Cieszyńską uprawnione są wyłącznie osoby, które przez cały okres obecności w Książnicy osłaniają nos i usta odpowiednimi maskami, noszą rękawiczki i dezynfekują ręce zgodnie z obowiązującymi w Książnicy zaleceniami.
 
Zamiar skorzystania zgalerii lub sali konferencyjnej należy zasygnalizować dzwonkiem umieszczonym przy wejściu do siedziby Książnicy Cieszyńskiej, a następnie – po otwarciu drzwi wejściowych przez bibliotekarza dyżurnego – oznajmić mu cel swojego przybycia i zastosować się do wydanych przez niego poleceń i/lub rekomendacji (w szczególności dotyczących dezynfekcji dłoni i włożenia rękawiczek, co powinno nastąpić w hallu biblioteki); wobec ewentualności przekroczenia dopuszczalnej liczby osób korzystających w danej chwili z usług Książnicy Cieszyńskiej, bibliotekarz dyżurny może tymczasowo odmówić wpuszczenia czytelnika(ów) i/lub zwiedzającego(ych) do siedziby biblioteki. Z odmową wejścia do jej wnętrza spotkać się można także w przypadku niestosowania się do poleceń i rekomendacji wydawanych przez bibliotekarza dyżurnego.
 
W sali konferencyjnej nie może przebywać więcej osób niż liczba liczba dostępnych w niej miejsc siedzących, których rozmieszczenie pozwolić powinno na zachowanie co najmniej dwumetrowych odległości pomiędzy zajmującymi je osobami.
 
Galeria otwarta pozostaje dla zwiedzających tylko w godzinach funkcjonowania czytelni,
tj. od wtorku do piątku w godz. 10.00-18.00
oraz w soboty w godz. 09.00.-15.00.
 
Wystawy dostępne w galerii w jednym czasie zwiedzać może nie więcej niż dwanaście osób.

 
 
 Wirtualne wersje wystaw: 
Źródła do dziejów Cieszyna
Rzecz o Józefie Ignacym Kraszewskim
Cieszyńskie rody – Michejdowie
Cieszyńskie rody – Buzkowie
Cieszyńscy Legioniści
Cieszyn 1918
Zaolzie 1938
Zaolzie teraz
O konserwacji zbiorów
POWRÓT
Aby ułatwić korzystanie z naszej strony internetowej, używamy plików cookies, które zapisywane są na Twoim komputerze. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji na temat plików cookies znajdziesz w Polityce Cookies
ui icons publication PUBLIKACJE ui icons video WIDEO ui icons report RAPORTY